F-Pattern và Z-Pattern là gì? Cách áp dụng vào thiết kế UI/UX hiệu quả

‍

Khi người dùng truy cập vào một website, họ hiếm khi đọc toàn bộ nội dung từ đầu đến cuối. Thay vào đó, họ thường quét thông tin nhanh theo những mô hình thị giác nhất định để tìm ra nội dung quan trọng.

Hai mô hình phổ biến nhất trong thiết kế giao diện là F-pattern và Z-pattern. Đây là những cách bố trí layout dựa trên quỹ đạo di chuyển tự nhiên của mắt người khi đọc nội dung trên màn hình.

Việc hiểu và áp dụng đúng hai pattern này giúp designer:

• Tổ chức nội dung dễ đọc hơn
• Dẫn dắt sự chú ý của người dùng
• Tăng khả năng nhìn thấy CTA
• Cải thiện trải nghiệm người dùng và tỷ lệ chuyển đổi

Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu F-pattern và Z-pattern là gì, sự khác nhau giữa hai layout này và cách áp dụng chúng trong thiết kế UI/UX.

Visual Hierarchy trong thiết kế là gì?

Trước khi tìm hiểu F-pattern và Z-pattern, cần hiểu một khái niệm quan trọng trong thiết kế: visual hierarchy (phân cấp thị giác).

Visual hierarchy là cách designer sắp xếp các yếu tố trong layout theo mức độ quan trọng, giúp người dùng biết nên chú ý đến nội dung nào trước. Các yếu tố như kích thước chữ, màu sắc, vị trí và khoảng trắng thường được sử dụng để tạo ra hệ thống phân cấp này.

Một layout có visual hierarchy tốt sẽ giúp người dùng:

• Hiểu nội dung nhanh hơn
• Dễ dàng quét thông tin
• Biết nên thực hiện hành động nào

F-pattern và Z-pattern chính là hai mô hình layout giúp tổ chức visual hierarchy dựa trên cách mắt người di chuyển trên màn hình.

F-pattern là gì?

F-pattern là một mô hình quét nội dung trong đó mắt người di chuyển theo hình dạng giống chữ F.

Quỹ đạo đọc thường diễn ra theo các bước sau:

1. Người dùng đọc một dòng ngang ở phần trên của trang.
2. Sau đó mắt di chuyển xuống theo chiều dọc ở phía bên trái.
3. Khi gặp nội dung quan trọng, họ sẽ quét sang phải tạo thành một đường ngang thứ hai.

Kết quả là đường di chuyển của mắt tạo thành hình chữ F.

Hiện tượng này thường xuất hiện trên những trang có nhiều nội dung văn bản, nơi người dùng chủ yếu đọc và quét thông tin.

Khi nào nên sử dụng F-pattern?

F-pattern thường được áp dụng cho những trang có nhiều nội dung, ví dụ như:

• Blog
• Trang tin tức
• Trang kết quả tìm kiếm
• Trang tài liệu hoặc knowledge base

Trong những trường hợp này, người dùng có xu hướng quét nội dung nhanh để tìm thông tin quan trọng thay vì đọc từng dòng.

Cách áp dụng F-pattern trong thiết kế

Để tận dụng tốt F-pattern trong layout, designer thường:

• Đặt headline quan trọng ở phía trên cùng
• Sử dụng subheading rõ ràng ở phía bên trái
• Đặt nội dung quan trọng trong các đoạn đầu
• Sử dụng bullet point hoặc highlight để thu hút sự chú ý

Cách bố trí này giúp người dùng nhanh chóng tìm thấy thông tin họ cần mà không cần đọc toàn bộ trang.

Tìm hiểu về mô hình F-pattern khi dùng cho website tại: F-Shaped Pattern of Reading on the Web: Misunderstood, But Still Relevant (Even on Mobile)

Z-pattern là gì?

Z-pattern là mô hình layout trong đó mắt người di chuyển theo hình chữ Z khi quét nội dung trên trang.

Quỹ đạo di chuyển thường diễn ra như sau:

1. Mắt bắt đầu ở góc trên bên trái của trang.
2. Di chuyển sang góc trên bên phải theo một đường ngang.
3. Sau đó di chuyển chéo xuống góc dưới bên trái.
4. Cuối cùng quét sang góc dưới bên phải của trang.

Mô hình này thường xuất hiện trên các trang có ít nội dung văn bản và nhiều yếu tố hình ảnh.

Khi nào nên sử dụng Z-pattern?

Z-pattern thường được sử dụng trong các trang cần truyền tải thông điệp nhanh và dẫn dắt người dùng đến hành động.

Ví dụ:

• Landing page marketing
• Trang quảng cáo sản phẩm
• Homepage website
• Trang giới thiệu dịch vụ

Những trang này thường có nội dung ngắn gọn và tập trung vào một mục tiêu chuyển đổi duy nhất.

Đọc thêm tips thiết kế landing page tại: 5 điều UI Designer cần lưu ý khi thiết kế Landing page

Cách áp dụng Z-pattern trong thiết kế

Trong một layout theo Z-pattern, các thành phần thường được bố trí như sau:

• Góc trên bên trái: logo hoặc thương hiệu
• Góc trên bên phải: menu hoặc CTA phụ
• Khu vực trung tâm: thông điệp chính hoặc hình ảnh hero
• Góc dưới bên phải: CTA chính

Cách sắp xếp này giúp dẫn dắt ánh nhìn của người dùng từ thương hiệu → thông điệp → hành động.

So sánh F-pattern và Z-pattern

Việc lựa chọn pattern nào phụ thuộc vào mục tiêu của trang và loại nội dung mà bạn muốn truyền tải.

Có thể kết hợp F-pattern và Z-pattern không?

Trong nhiều trường hợp, designer có thể kết hợp cả hai pattern trong cùng một trang.

Ví dụ:

• Phần hero section sử dụng Z-pattern để dẫn người dùng đến CTA
• Phần nội dung bên dưới sử dụng F-pattern để trình bày thông tin chi tiết

Cách kết hợp này giúp layout vừa có khả năng truyền tải thông điệp nhanh, vừa đảm bảo nội dung dễ đọc khi người dùng muốn tìm hiểu sâu hơn.

Đọc thêm các định nghĩa khác trong UI/UX tại:

Grid system là gì? Cách ứng dụng để xây dựng layout thiết kế hiệu quả

Design System là gì? Thành phần và cách xây dựng Design System

UX Deliverables là gì? 14 sản phẩm đầu ra quan trọng trong UX Design

Kết luận

F-pattern và Z-pattern là hai mô hình layout quan trọng trong thiết kế UI/UX. Cả hai đều dựa trên cách mắt người quét thông tin trên màn hình, giúp designer tổ chức bố cục hiệu quả hơn.

Tóm lại:

• F-pattern phù hợp với những trang có nhiều nội dung văn bản.
• Z-pattern phù hợp với những trang marketing hoặc landing page cần dẫn dắt người dùng đến hành động.

Khi hiểu rõ cách người dùng nhìn và quét nội dung, bạn có thể xây dựng layout giúp thông điệp được truyền tải rõ ràng hơn và cải thiện trải nghiệm người dùng trên website.

Nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về cách xây dựng layout, tổ chức nội dung và áp dụng các nguyên tắc như F-pattern hay Z-pattern vào thiết kế thực tế, việc chỉ đọc lý thuyết là chưa đủ. Khóa Mobile App Web Design (MAWD) tại Capi Demy là lựa chọn phù hợp nếu bạn muốn học cách xây dựng một sản phẩm digital từ đầu đến cuối, từ việc hình thành ý tưởng đến thiết kế giao diện hoàn chỉnh cho mobile app và web. 

Trong quá trình học, bạn sẽ:

• Hiểu tư duy thiết kế sản phẩm và UX mindset
• Học cách xây dựng user flow, wireframe và design system
• Thực hành thiết kế giao diện mobile app và web app
• Tạo prototype tương tác trên Figma
• Học cách đánh giá trải nghiệm người dùng bằng usability testing và heuristic evaluation

‍

Và nếu bạn có câu hỏi nào, đừng ngần ngại kết nối với đội ngũ Capi Demy để nhận được tư vấn kịp thời nhé!

Thông tin liên hệ tư vấn: 

Fanpage: Capi Demy

Email: capidemy@gmail.com

Website:

Capidemy.vn

Capidemy.com

Địa chỉ:

Cơ sở 1 HN: Tầng 6, số 35 Tô Vĩnh Diện, Khương Trung, Thanh Xuân, Hà Nội

Cơ sở 2 HN: Tầng 2 số 2 ngách 28, ngõ 93, Hoàng Văn Thái, Thanh Xuân, Hà Nội.

‍